Nowe Sukiennice - Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku - II

Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach łączy dawne tradycje muzealnicze i nowoczesność, przeszłość splata się z teraźniejszością w piękną, nową całość.

Długo zastanawiałam się, od czego zacząć relację - trzeba by znaleźć porządek, tymczasem pierwsza sala, do której wchodzimy - Sala Bacciarellego - najmniej pozostawiła wspomnień i wzruszeń i jakoś nie chciałabym, żeby moje pierwsze zdjęcie przedstawiało, nie daj Bóg, Teofilę Radziwiłłową jako Hebe (brrrrr!). Pomyśleć, że kiedyś Oświecenie było dla mnie tak ważne - inny jest jednak odbiór literatury (szczególnie francuskiej), może mniej się zdezaktualizowała, mniej sztuczna jest dla mnie - a może po prostu brakuje mi jakiejś wrażliwości by odczytać malarski język wykwintnych XVIII-wiecznych twórców. Porządek będzie zatem trochę inny - na pierwszym zdjęciu pokażę płótno, od którego wszystko się zaczęło. ("wszystko" czyli kolekcja Sukiennic).

3 października 1879 roku nastąpiło uroczyste otwarcie Sukiennic (po przebudowie dokonanej przez Tomasza Prylińskiego). Kraków lubił (lubi?) jubileusze i tak się pięknie złożyło, że Józef Ignacy Kraszewski świętował natenczas 50-lecie pracy twórczej. Kilka dni później ogłoszono uroczyście, że Henryk Siemiradzki zapragnął podarować miastu swój wielki wielkoformatowy  ... swój obraz "Pochodnie Nerona", by zapoczątkować kolekcję Muzeum Narodowego. W ślad za nim poszli inni twórcy uczestniczący w jubileuszu. I tak to się zaczęło.

Sala Siemiradzkiego w sobotę, 4 września - drugi dzień otwarcia Nowych Sukiennic:

A jak wyglądają Sukiennice dzisiaj? Czy coś z XIX-wiecznego ducha przetrwało do naszych czasów? Myślę, że tak - to da się odczuć, nieustannie miałam wrażenie, że przechadzam się salami Muzeum Czartoryskich (a dla mnie to kwintensencja dobrze rozumianego kunsztu wystawienniczego, nieuchwytnego uroku dawno minionych dni, innej wrażliwości, innego postrzegania przestrzeni, innej potrzeby koloru). Czartoryscy odeszli już i pozostało mi tylko wspomnienie tamtego styczniowego wieczoru, gdy zwiedzałam ich kolekcję po raz ostatni. Coś z tamtego nastroju powróciło do mnie w Sukiennicach. Może to kolory ścian, może układ obrazów, może pluszowe kanapy (hmm... no dobrze, nie kanapy, ale coś na kształt), może oświetlenie, a na pewno coś bardziej nieuchwytnego. Genius loci!

Sukiennice to muzeum prawdziwie nowe, takie, w którym zwiedzający nie czuje się intruzem - wciąż nie mogę się przyzwyczaić, że fotografowanie nie jest tak moralnie naganną praktyką, jak to bywało wcześniej, w innych miejscach, w innych czasach (przed trzema miesiącami bodajże byłam jeszcze świadkiem wielkiej i nieprzyjemnej scysji między fotografem-amatorem a personelem Starej Synagogi). Dla mnie to chyba najważniejszy ostatnio znak czasów, znak, że wreszcie zmienia się coś - jest swobodnie, lżej. Nie jestem fotografem (o tym nie muszę przekonywać czytelników tego bloga ;) ale fotografowanie to dla mnie wielka przyjemność i sposób, by jednocześnie odgrodzić się od tego, co widzę i - paradoksalnie - przybliżyć, zachować wspomnienie, przetworzyć to, co widzę. Fotograficzne katalogowanie rzeczywistości to także mój sposób na poznawanie Krakowa - lubię wracać do minionych dawno dni, przypominać sobie dawne wyprawy, prawie zapomniane spacery, opisywać miejsca dla mnie ważne. Zdjęcia są tutaj ważną ilustracją - chociaż, w tym wypadku całkowicie nieudaną. Trudno - są bardzo realne ograniczenia, gdy nie ma się podstawowych umiejętności, gdy zazwyczaj robi się zdjęcia w plenerze, a tutaj światło jest inne, ludzi jest mrowie i wokół tyle nowości. Pocieszam się, że ten, kto ma ochotę zobaczyć dobre zdjęcia, bez trudu znajdzie je w internecie, chociażby na stronie Muzeum. A ten, kto może zobaczyć Sukiennice "w żywości" - niech koniecznie i czym prędzej tam się wybierze (w niedzielę wstęp wolny :) Moja relacja będzie bardziej zapisem wrażenia, utrwaleniem chwili - cóż, w niedoskonały sposób.

Jak wyglądała galeria malarstwa XIX wieku przed remontem Sukiennic - na to pytanie lepiej ode mnie odpowiedzą stali bywalcy. Ja nie zachowałam wiele wspomnień, w tamtych latach byłam w innym miejscu, innym mieście (jednoosobowy Komitet Paryski pozbawiony talentu i opieki Pankiewicza ;) A gdy już wróciłam do Krakowa, to Sukiennice przeniosły się do Niepołomic. A zatem nie mogę dokonać porównań - co zmieniło się, które obrazy wróciły na swoje miejsce, a które goszczą tu po raz pierwszy. Wiem z muzealnej broszury, że zmianie uległ "scenariusz wystawy" i "merytoryczny układ galerii". Zacytuję zresztą mały fragment - tym bardziej, że mowa w nim o autorkach wystawy. "Autorki nowej koncepcji: Barbara Ciciora oraz Aleksandra Krypczyk, uwzględniając dotychczasową linię rozwoju tej niezwykłej ekspozycji o ponadstuletniej tradycji, oparły jednocześnie swój zamysł na najnowszych badaniach nad sztuką polską schyłku XVIII oraz XIX stulecia."

Obecnie galeria malarstwa składa się z czterech sal, rozmieszczonych na planie krzyża, a nazwy ich są doskonałą ilustracją malarskiej treści, która przepełnia je i ożywia. Oto one:

Sala Bacciarellego: Oświecenie
Sala Michałowskiego: Romantyzm. W stronę sztuki narodowej
Sala Siemiradzkiego: Wokół akademii
Sala Chełmońskiego: Realizm, polski impresjonizm, początki symbolizmu

Sala Bacciarellego jeszcze z fortepianem:

Z sali Bacciarellego troje drzwi prowadzi w trzy różne światy.
Przejdźmy na wprost (pod portretem zasłużonego dla kultury a skądinąd wielce kontrowersyjnego Stanisława Augusta) tutaj otwiera się zupełnie inna perspektywa.
Dominantą Sali Zielonej jest słynna Somosierra Michałowskiego (jak błyskawica przecinająca od dołu ku górze płótno obrazu, według słów samego Mistrza)

I jeszcze Michałowski (za oknem widać tłum oczekujących na wejście)

Tłum zwiedzających słucha Przewodnika - szkoda, że nie zapamiętałam jego nazwiska, bo nadzwyczaj godny polecenia. Pod wrażeniem byłam wielkim i niniejszym - choć małe szanse, że to przeczyta - dziękuję :)

W sali Michałowskiego goszczą też inni polscy romantycy. Mickiewicz, rzecz jasna - popiersie stworzył Władysław Oleszczyński (do niego wrócę jeszcze na pewno - w jednym z krakowskich kościołów znajduje się pomnik, którego tenże rzeźbiarz jest twórcą). I jeden z moich ulubionych - tutaj po lewej stronie - portret generała Dembińskiego, dzieło Henryka Rodakowskiego:

Co ciekawe, dzieła wielkich zostały zestawione z obrazami mniej znanych twórców - tak przedstawiony obraz epoki jest pełniejszy i bardziej wiarygodny. Ucieszyłam się znajdując obraz malarza znanego mi z czasów, gdy czytałam sporo o Katedrze Wawelskiej. Tym, którzy o nim nie słyszeli, mam zaszczyt przedstawić Saturnina Świerzyńskiego - autora obrazów z wnętrz katedry przedstawianej z iście fotograficzną dokładnością i ścisłością, fotograf avant la lettre, zamiast dagerotypu posługujący się malarską paletą. To wielkie płótno pośrodku przedstawia katedrę widzianą od strony prezbiterium, a imć Świerzyński jest twórcą również wielce udatnych wedut, z których jedna przedstawiona została po lewej. Zwróćcie na niego uwagę będąc w muzeum, bo szkoda, że taki zapomniany trochę:

Kto zmęczony i strudzony, może odpocząć chwilę - wokół Michałowski, Rodakowski, Grottger, Stattler (zamiast jego obrazu widziałabym jednak chętnie coś innego). Usiądźcie sobie wygodnie na wprost płócien Michałowskiego - a już niedługo dalszy ciąg muzealnych spacerów i opowieści.